Evet mi ? Hayır mı ?

Günlük yaşamda her şey “dualite” üzerine kurulu.

İyi, kötü… Ekşi , tatlı…..

Düalite düşüncesinin ilk tohumları kadim dinlerden Zerdüştilik de “Ahura Mazda ” ve “Ehrimen” arasındaki mücadele üzerine kurulduğu söylenir.

İyiyle kötünün mücadelesinde taraf tutacaksınız…

İyiyle olursanız farklı, kötüyle olursanız farklı…

Daha sonraki dinlerde de dualite belirleyici bir kalıp olarak ortaya çıkıyor.

Bir yol ayırımıyla karşı karşıya kalıyorsunuz. Bir tercih yapmak durumundasınız..

Tercih edeceksiniz. İyiyi kötüden ayırt etmek zorundasınız…

Üçüncü bir yok yok . Geriye kalan tüm ihtimaller kapalı.. daha doğrusu kapatılmış durumda.

Yaşadığımız cumhuriyetin en temel sorunlarından biri de bu dualite. Birey hak ve özgürlüklerinin teminat altına alındığı hukuk düzenini kuruluşundan bu yana hukuku hiçe sayarak yıllarca sulandırıp bir devlet diktatörlüğü haline getiren CHP şimdi  hiç bir sorumluluğu yokmuş gibi bir söylem içinde .

Bu referandum saçmalığının  baş sorumlusu aslında CHP ‘dir. Millet meclisinde anayasa tartışmaları sırasında siyaset değişikliği yaparak AKP ‘yi masaya oturtmayı başaramayan CHP şimdi yaklaşık sekiz yıldır ülkede her konuyu tek başına çözmeye çalışan AKP nin çizgisini etkileme gücüne de sahip değil.

Bu referandumun bu cumhuriyetin hiç bir demokrasi sorununu çözemeyeceği de ortadayken,  yine de berrak bir görüntü yok.

Türkiyede yüz yıl gecikmeyle de olsa “Modernite”nin öncülüğünü yapan parti CHP, artık ciddi anlamda köhneyen yapısı ve tutarsız programı, sivil toplum örgütleriyle bağını tamamiyle yitirmiş olarak halktan kopuk bir siyaset peşinde koşuyor.

Bu referandumun ana sonucu AKP ‘nin 2012 seçimleri öncesinde yapacağı kamuoyu yoklamasını gösterecek olmasında yatmaktadır.

AKP elde ettiği % 40 oranını daha da yukarılara taşıyacak olan formülün peşindedir.

Referandum kampanyasında AKP ‘nin ana stratejisi, AB ekseninde demokrasi ve kişisel özgürlükleri savunan  anti militarist anti elitist ve popülist bir parti çizgisini seçmene göstermesiyle ortaya çıkmaktadır. Rakipleri olan partiler bu ters  psikolojik adımda sınıfta kalmış görünüyorlar.

CHP ve MHP nin “hayır” oylarının % 30 civarında kalacağı tahmin edilmektedir.

AKP’nin esas hedefinin  % 17 lik Kürt seçmenin oylarını kendi tarafına çekmek olduğu artık anlaşılmıştır.

AKP ‘ni başlattığı Ergenekon, Yargıtay  ve askeri darbe  kampanyalarının bedeli zaten CHP,  MHP ‘ye  çıkarılmıştır.

12 Eylül’de sandığa oy kullanmak üzere gidecek olan  seçmenin görevi  artık  anayasa maddeleri için değil  siyasi olarak AKP ‘ye “Evet” ya da “Hayır ”  haline dönüştürülmüştür. Bu bir anlamda erken seçim haline getirilmiştir.

CHP ‘yi ve MHP ‘yi bu başarılarından ötürü kutlamak gerekir.

Artık mızrak çuvaldan çıkmıştır. Darbecilere yargı yolu,  ”Kürt Sorunu” , “Alevi Sorunu” masaya yatırlmıştır. Kürtlere özerklik verilmesi yani vilayet sistemine geçişe karşı çıkan kesimler aynı zamandabir Osmanlı refleksiyle Alevi özerkliğine de karşı çıkmaktadırlar.

12 Eylül sonrasında Türkiye çok daha farklı bir döneme girecektir.

Referandumda oylanacak olan maddelerin neler olduğunu hatırlamakta yarar var:

• Kanun önünde eşitlik
• Kişisel verilerin gizliliği
• Yerleşme ve seyahat Hürriyeti
• Ailenn korunması
• Birden fazla sendikaya üye olma,memurlara toplu sözleşme,grev hakkı.
• Kamu denetçisine başvuru Hakkı
• Askere Yargı Yolu
• Anayasa Mahkemesi Yapısı
• Askeri Yargı
• Hakimler ve Savcılar Yüksek kurulu
• 12 Eylül darbecilerine yargı yolu

Diyarbakır Hapishanesinin yıkılacağı sözü verildi…

İşkence merkezleri arasında sırabaşı olduğu için mi?

Bu hapishanede Kürtlere işkence edildiği için mi?

Yoksa Türkiye Cumhuriyeti tarihinde kara bir leke gibi duran bir demokrasi ayıbı olduğu için mi?

Hangi gerekçeyle olursa olsun; devletin en yetkili kişisinin yani başbakanın, yirmi bin kişiye hitaben dün Diyarbakır meydadında yaptığı konuşmada Diyarbakır Hapishanesi’nde işkence görenleri anması ve hapishanenin yıkılacağı sözünü vermesi çok anlamlıdır :

“Her birimiz tek tek o lağım suyunun içine indiriliyorduk. Lağımın içinde nefesimiz kesilene kadar tutuluyorduk. Diyarbakır Cezaevi’nde yatan herkes yaşadı bunu. O pisliği içmedim, yemedim diyen gururu yüzünden yalan söylüyordur. . Kıştı, bir hafta boyunca gece o beton avluda suyun içinde yatırıldık. İhtiyacımızı suyun içinde yapıp, ısınmaya çalışıyorduk. Her koğuşta hoparlör vardı. Her gün cezaevinin amiri olan yüzbaşının konuşmasını esas duruşta bir saat dinliyorduk….

Bedii Tan ayakta duramıyordu. Kafasından bir bidon soğuk su boşalttılar. Yere yığıldı. Kalkması emredildi. Duvara tutunarak güçlükle kalktı. Kalkmasıyla beraber, gardiyan bir tekvando hareketiyle dönüş yaptı ve botunun tabanını Bedii Tan’ın göğsüne indirdi. Adamcağız kafa üstü yere düştü. Bedii Tan öldükten sonra koğuşa bir hâkim yüzbaşıyla asteğmen geldi. Bize, ‘Bedii Tan koğuşa gelmeden önce ishale yakalanmıştı. Bağırsak enfeksiyonundan öldü’ diye bir ifade imzalattılar. “

Kaynak: 12 Eylül döneminde tutuklanıp Diyarbakır Cezaevi’nde üç yıl işkence gören Selim Dindar’ın  Neşe Düzel ‘e anlattıklarının yayınlandığı http://www.diyarbakirzindani.com web sitesinden alınmıştır.

Cezaevinin yıkılacağı sözünü başbakan  veriyor.

Yıkılması yerine acaba orası bir müzeye dönüştürülemez mi?

İşkence suçunun lanetlendiği, gelecek kuşaklara ibret olması amacıyla demokrasi ve insan hakları değerlerinin vurgulandığı, işkencenin ve işkencecilerin, etnik ve dini ayırım yapanların lanetlendiği bir kültür merkezi….

Böylelikle bundan böyle artık Türkiye  cumhuriyetinin tüm devlet görevlilerinin  demokrasi ve insan haklarına saygılı olacağının kanıtı olabilirdi…

Sıcaklardan ve artık dayanılmaz hale gelen şehir gürültüsünden  kaçıp saklandığımız bir huzur köşesi Antalya, National Golf Club.

Doğaya saygılı bir mimar tarafından inşa edilen bu saha bitki, kuş ve diğer canlıların da sığınağı haline gelmiş durumda.

Kulüp sahibi Bülent Göktuna’dan dinlemiştim. Malezya’dan özel olarak balık getirtmiş. Sivrisinek yumurtasıyla beslenen balıklar. Yeni Gine kazları , kızıl sincap ve bazı kuş türleri de ithal edilmiş.

Bayram öncesinde kısa bir süre için de olsa bu doğal cennetin tadını çıkarıyorum.

Doğa ve biz dengedeyiz.

En azından bayrama kadar…

Yirmi asırdan fazla süren Roma İmparatorluğu 500 yıllık bir cumhuriyet tecrübesi yaşamıştır. ilk yıllarında Anadolu’ kent cumhuriyetlerinden etkilenerek “Res Publica” eğilimine girmiş olsa da ; cumhuriyetinin yıkılıp diktatörlüğe geçişinin ve giderek imparatorluğu yıkan esas sorunun askerlerin geniş çapta taraf tuttuğu Patrici – Pleb kavgaları olduğu söylenir.

MÖ 700 yıllarında kurulan ve 1453 yılında İstanbul’un fethiyle sona eren 2153 yıllık muazzam bir coğrafyaya yayılmış bulunan bu imparatorluğun etnik, dil, din çeşitliliği çok farklı bir devlet idaresini gerektiriyordu. İmparatorluğun tek bir resmi dini, ya da tek bir resmi dili yoktu. Devletin beş ayrı resmi dini olduğu gibi bir o kadar da resmi dili vardı.

İmparatorluğun geniş coğrafyasında söz sahibi olan “Patrici” adı verilen seçkinler sınıfı, senatoyu yöneten asiller, zengin tüccarlar ve bürokratlardan oluşuyordu. Halk diye nitelendirebileceğimiz “Pleb” ler ise çoğunluğu oluşturan ve İmparatorluğun çimentosu olarak adlandırabileceğimiz çok kültürlü, çok dilli, çok dinli geniş halk kitleleriydi. Plebler Roma vatandaşı olarak “Halk Meclisi” ne üye olabiliyorlardı., ancak bu meclisin yürütme erkini kullanma anlamında etkisi sınırlıydı; tavsiye kararları alabiliyorlardı.Yürütme erkini bünyesinde toplayan senatoda söz sahibi değillerdi. Populus Romanus bir göz boyamaktan ibaretti.

Kırallığın devrilmesiyle MÖ 509 da ilk cumhuriyet kuruldu ve Jül Sezar ‘ın orduyu bir tehdit unsuru olarak kullanmasıyla ilk diktatörlük deneyimini yaşadı ve daha sonra da tamamiyle diktatörlük sistemine geçti. Populus Romanus (Halk Meclisi) bir yıl süreyle görev yapacak olan iki konsülü (Bugünkü devlet başkanlığı ) belirliyorlardı. Önceleri imparatorluğun bir yıllık idaresi iki konsül tarafından rahatlıkla yürütülürken, genişleyen imparatorluk coğrafyası yeni konsüllerin atanmasını gerekli kıldı. Konsül sayısının ona hatta on ikiye yükseldiği dönemler de vardır.

Asillerin senatodaki güçlerini kullanarak toplanan vergileri ve diğer ekonomik unsurları kendi çıkarları doğrultusunda yönlendirmeye başlamasıyla birlikte cumhuriyet rejiminde ilk sarsıntılar hissedilmeye başlar. Rüşvet ve yolsuzluklar imparatorluğun bürokrasisini çürütmeye başlar.

Roma İmparatorluğu’nda asker sınıfı her zaman önemli bir rol oynamıştır. Lejyonların idaresini gerçekleştiren generallerin senato üyeleriyle kurdukları ilişkiler her dönemde etkili olmuştur.

“Askeri kontrol eden Roma’yı yönetir” sözü ünlüdür.

Asker hiç bir vakit tam olarak “Pleb” yani halk tarafında olmamış hep ” Patrici” etkisinde kalmıştır. Bunda verilen rüşvetlerin çok büyük bir önemi olmasına karşılık generallerin verimli topraklarda bir valilik elde etme istekleri de vardır. Geniş imparatorluk topraklarında verimli bir bölgenin valisi olmak bir kral olmak kadar değerliydi.

Askerin bir kurum olarak geniş topraklara yayılmış olması beraberinde bir çok problemi de getiriyordu. Roma dışında bulunan lejyonların idaresi siyasi olarak senato üyelerinin yani konsüllerin iki dudağı arasındaydı. Konsüller siyasete askeri karıştırarak kendilerine güç sağlamaya başladıkları zaman da zaten cumhuriyetin sonu gelmişti.

Cumhuriyetin en büyük savunucularından ve bir dönem konsüllük yapan Marcus Tullius Cicero’nun yaşamı Roma cumhuriyetinin tarihidir…

(Marcus Tullius Cicero, M.Ö. 43 yılının 7 Aralık günü başı kesilerek idam edildi. Başı Rostra’da halka teşhir edildi, elleri ise Senato binasının kapısına çivilendi.)

Telefonunuza akşam üstü bir mesaj düşüyor. Falanca şirket ve filanca kuruluş kandilimizi kutluyor.

Nedir Kandil?

İslam dini açısından bakıldığında farklı görüşlerin ileri sürüldüğü tartışmalı kutsal günler.

“Kandil” geceleri konusunda çok farklı kaynaklardan bilgi derlemek mümkündür.

Yolda eve doğru yürürken bir restoranın camında şu ibareyi görürsünüz:

“Kandil gecesi dolayısıyla kapalıyız.”

Köşebaşında renkli kağıtlara sarılmış kandil simitleri satılmakadır. Camilerin minarelerindeki tüm ışıklar yanmaktadır…

Diğer dinlerde olduğu gibi İslam dininin belirli mezheplerinde o mezhebin inanışı doğrultusunda özel dualar edilmesi, özel ritüeller uygulandığı kandil geceleri son yıllarda bazı TV’ kanallarında da naklen yayınlanmaktadır.

Falanca camiiden yapılan naklen yayında hafızların bir örnek giysileri ve takkeleriyle Türkçe olmasına karşın yıllar içinde daha “makbul” kabul edilen Arapça vurgusuyla okudukları “Mevlid” ve takkeleri başlarında öfkeli bakışlı yetişkin dinleyici erkekler. Genellikle naklen yayınlarda bayanları görmek mümkün olmuyor..

Dinler arasında “Yortu” , “Şabat”, gibi tanımlar kullanılan özel dini günler her ülkede farklılık göstermesine karşın belirli bir benzerlik ve paralelik de taşırlar. Yahudi, Hıristiyan ve İslam dini geleneklerinin benzer yanları içinde de olurlar. İmparatorluk günlerinde birbiri ardından gelen özel günler sosyal yaşamın vazgeçilmez olgusu olagelmiştir. Müslüman mahallesinden koşmaya başlayan neşeli çocuklar Hıristiyan mahallesine oradan da Yahudi mahallesine çığluklar atarak koşuşurlar, kendilerine ikram edilen yiyecekleri hep birlikte midelerine indirip oyunlarına devam ederler.

İslamda “Sünni” geleneğe göre kutsal kabul edilen gecelerin zaman içerisinde gece boyunca ibadet etme olanağına dönüşmesi çok sonraları gerçekleşmiştir. Bu konuda bir alıntı yaparsak: (Türkçe Bilgi Ansiklopedisi)

“Kandil gecelerinden Kadir gecesi dışındaki gecelerin kutsallığı hakkında Kuran’da herhangi bir bilgi bulunmaz. Hz. Muhammed kandil geceleri konusunda hiçbir şey iletmemiştir. Zaten Mevlit kutlaması hicretten 300 yıl sonra Mısır’da, Fatimiler döneminde, Miraç, Regaip ve Berat gecelerinin kutlanması ise 400 yıl sonra Kudüs’te başlamıştır.

Müslümanlığın başlangıcından asırlar sonra ortaya çıkan bu gecelerin kutsallaştırılma olayına, bu gecelerde fazladan yapılan ibadetlere ve toplu namazlara İslam bilgin ve hukukçularının çoğu karşı çıkar. Bunların dinin bir parçasıymış gibi görülmesini ve bu yönde topluma yapılan zorlamaları kabul etmezler.

Kutsal günlere ve gecelere hemen hemen her hiyerofanide rastlanır.

Sünni islam geleneğinde Berat Kandili olarak adlandırılan bu gecenin çok farklı yorumları bulunmaktadır. Sünni inananlar bir yılın bitip öbür yılın başladığı bu dönem için Allah’tan Berat isterler. “günahlardan arınma ,af dileme gecesi” Şaban ayının 15. gecesine tekabül etmektedir. Hadislere göre inananın bir yıllık yazgısının o gece kararlaştırıldığına inanılmaktadır.

Şii geleneğinde ise bu gecenin İmam Mehdi ‘nin doğum günü olduğuna inanılmaktadır.

İstanbul’un ve İzmir ‘in eski semtlerinde doğup büyüyenler çok dinli, çok dinli bir imparatorluğun geriye kalan sosyal yaşamının gereği üç dinde tüm özel günlerin aynı şevkle kutlandığı neşeli anıları taşımaktadır. Bayram,Paskalya, kandil ve yortu günlerinde evden eve yayılan neşeli çocuk çığlıklarının renkli dünyasını özleyen ve arayanlar kaybolan bir hoşgörü dünyasını yaşamış olmanın ayrıcalığıyla yürüyüp giderler…

Her geçen gün etkisini toplum üzerinde artıran Sünni resmi görüş Kur’an ‘da yer almayan yaptırımları da beraberinde taşıyarak neşeli günleri korku günlerine dönüştürmektedir. İmparatorluk günlerinin neşeli kandil geceleri, giderek git gide koyulaşan Arapça aksanıyla TV lerde naklen yayınlarında gördüğümüz, yetişkin ve kızgın bakışlı erkeklerin dünyasına dönüşmektedir.

Sevgi, hoşgörü, neşe ve barış dolu olması amaçlanan kutsal günler, artık çatık kaşlı yetişkin erkeklerin öfkeli bakışlarıyla korku bulutlarıyla kararmaktadır..

Kandil geceleri artık ellerinde kandil simitleriyle top oynayan neşeli çocuk çığlıklarına kapalı….

• 9 Temmuz 1961 : 27 Mayıs 1960 askerî müdahalesinin ardından hazırlanan 1961 Anayasası için : yüzde 38,3 ‘hayır’ oyuna karşılık, yüzde 61,7 ‘evet’ .
• 7 Kasım 1982′deki Anayasa halk oylamasına evet yüzde 91,37 Hayır yüzde 8,63
• 1982 Anayasası’nın geçici 4. maddesi ile Süleyman Demirel, Bülent Ecevit, Necmettin Erbakan gibi siyasilere getirilen yasakların kalkıp kalkmaması konusunda, 6 Eylül 1987′de gerçekleştirildi. Kıl payıyla yasaklar kalkıyor.
• Anayasa’nın 127. maddesindeki yerel seçimlerin 1 yıl erkene alınıp alınmaması 25 Eylül 1988′deki oylamada yüzde 65 ‘hayır’
• 21 Ekim 2007 Cumhurbaşkanlığı görev süresi için yapılan referandumun sonucu açık ara evet

Görüldüğü kadarıyla referandum evet-hayır oyları iktidarlar için bir tür güven tazeleme anlamı da taşıyabiliyor.

Bu bağlamda düşünüldüğünde AKP karşı cephede bulunan CHP ve MHP için bir tür siyasi tuzak kuruyor.

Anayasa maddelerine bakıldığında bu maddelerin “Hayır” oyu verilecek mantıki bir açıklamasının bulunmadığı görünmektedir.

Dolayısıyla geniş halk toplulukları siyasi tercihlerinin ötesinde bir de mantıklarının dediğine kulak vermek zorunda kalacaklardır. Referandum tarihinde de bu ilk kez olacaktır. Bu koşullarda beklenen evet oylarının çok yüksek olacağı varsayımı konuşulmaktadır.

Referandum süreci işlemeye başlamıştır. PKK ve terör, ”Kürt Sorunu” konuları gündemin en keskin maddeleri olması itibariyle bu süreçte iyice belirginleşecektir. Asker – Sivil ayırımı, profesyonel ordu, mecburi askerlik yasası tartışılır hale gelmiştir.

Kalan süre içerisinde maddeleri iyice bakıp anlamak gerektiği kadar, referandum sürecinin ve koşullarının da uluslararası standartlara göre karşılaştırılmasında fayda vardır.

Siyasi anlamda bugün demir yumrukla ve balyozla yönetilen geniş halk kitlelerinin kişisel hak ve özgürlükleri için şiddet tekelini elinde tutan devletle mutabakat araması oldukça geç kalmış da olsa bu referandumda ortaya çıkabilir.

—————————
(1) 1923- 1961 yılları arasındaki rejimler referanduma gidilecek siyasi ortamın oluşmasına izin vermemiştir.